Srbija između multietničnosti i multikulturnosti - Ilić, Snežana (Array, 2009)
Sažetak: U napisu se preispituju mogućnosti i ograničenja teorijske recepcije i praktične primene politika multikulturnoga građanstva u današnjoj Srbiji. Različita shvatanja autora kao što su Kymlicka, Loszonc, Schoepflin, Smith, Cilevičs i Barry sučeljavaju se sa stvarnim stanjem međunacionalnih odnosa u Istočnoj Evropi i posebno Srbiji. Naglasak u analizi stavljen je na pitanje življenja paralelnih života pripadnika različitih nacionalnih zajednica, umesto njihova interkulturnog prožimanja, kao i na zagovarana rešenja u vidu samoupravnih prava za nacionalne manjine i složenog pitanja koristi i štete od eventualnog uspostavljanja manjinskih teritorijalnih autonomija. Osoben položaj nacionalnih manjina u Srbiji uveliko je određen opterećenjima njene nedavne prošlosti. Autorka poseban naglasak stavlja na ograničenja teorije elita u objašnjavanju i praktičnom regulisanju međunacionalnih odnosa i u protivstavu afirmiše zamisao multikulturnoga građanstva. Kada su u pitanju nacionalne manjine u Srbiji, zaključuje da obrazovanje na maternjem jeziku omogućuje opstanak nacionalnih manjina, a da tek raširena javna i službena upotreba manjinskih jezika u lokalnoj zajednici omogućuje istrajavanje multikulturnoga karaktera same sredine. Pripadnici nacionalnih manjina u Srbiji žive i istrajavaju u svom grupnom identitetu na znatno širem geografskom području od onog koje sačinjavaju stvarno multikulturne zajednice. Posmatrani iz perspektive koju određuje Kymlickina definicija socijetalne kulture, kao teritorijalno koncentrisane kulture okupljene oko zajedničkog jezika koji se koristi privatno i u javnom životu, značajni etnički mešoviti delovi Srbije, odnosno oni gde su manjine prisutne u velikom, ali ne i u dominantnom broju, ostaju lišeni multikulturnosti