Uz metafizičko načelo uzročnosti : Tomino učenje o Božjem stvaranju bića kao učinku najuniverzalnijeg uzroka - Poljak, Antonio (Array, 2020)
Ovaj tekst razmatra osnovni aspekt metafizičkog načela uzročnosti, a to je aspekt Božjeg uzrokovanja bitka bića. Zadanom razinom razmatranja metafizičkog načela uzročnosti naglašava se jedinstven pojam, a to je »participacija«. Pojam participacije izlaže sveti Toma Akvinski te njime izražava »višedimenzionalan « odnos Boga kao uzroka prema biću kao njegovu učinku. Učenje o participaciji ističe misao o Bogu kao najuniverzalnijem uzroku zato što je on jedini i prvi princip bitka. On je Stvoritelj, a sve biće jest stvorenje. Bog je sâm subzistirajući bitak po čijoj prvotnoj i čistoj zbiljnosti biće sudjeluje u bitku te na taj način bivstvuje. Stupanj sudjelovanja bića u bitku određen je specifičnom biti bića. Tomino učenje o Bogu kao o svršnom, uzorskom, tvornom i djelatnom uzroku implicira proizvodnju bitka bića, podjelu bitka u rodove i vrste bića, trajno održavanje u bitku te usmjerenost bića posljednjoj svrsi koja je Bog. Osim toga, uzročni odnos Boga i bića uključuje prisutnost božanskog bitka u bićima, ali i prisutnost ideja o bićima u beskonačnom božanskom umu. Već se time dijelom teksta podsjeća na često zanemarivanu platonističku pozadinu Tomina učenja o participaciji. Svojim sadržajem Tomina formulacija načela uzročnosti nadilazi formulacije ovoga načela nastale na temelju činjenice promjenjiva bića. Središnji pojam Tomine metafizike jest bitak. Iz pojma bitka postao je očigledan odgovor na trajno filozofsko pitanje: »Što je to biće?« Biće je stvorenje jer je ono učinak najuniverzalnijeg uzroka – Boga Stvoritelja.